Nếu cả đời này không rực rỡ thì sao? Góc nhìn an ủi từ Vì sao thế nhỉ!

Nghe & đọc phiên âm

1. 0:00

   Ngày hôm nay của cậu có ổn không? Hi hi, xin chào. Chúng mình là Vì sao thế nhỉ? Và chào mừng các cậu đã đến với chuỗi podcast Thử bắt đầu bằng những câu hỏi Vì sao dựa trên phương pháp First Principle Thinking, tư duy nguyên bản. Từ đó mang lại cho cậu những góc nhìn đa chiều về nhiều vấn đề khác nhau trong cuộc sống và để có một tinh thần sống thực sự cùng chúng mình đến với tập podcast số này nhé. Nếu cả đời này không rực rỡ thì sao? Dạo gần đây lướt mạng xã hội ở đâu mình cũng bắt gặp câu hỏi này. Từ những bài đăng cho tới những dòng bình luận nó khiến mình phải dừng lại một chút tự hỏi rằng đến thời điểm hiện tại những gì mình đã làm, những điều đã đi qua liệu có thể gọi là rực rỡ hay chưa? Đã 4 năm kể từ ngày mình đăng những video đầu tiên trên kênh Vì sao thế nhỉ? Từ những ý tưởng mơ hồ, mong muốn, khát khao được học hỏi và chia sẻ. Mình cứ thế bắt đầu từng chút một. Thời gian đầu phải thú thật rằng mình sợ chứ. Sợ tất cả chỉ là ảo tưởng, sợ những cố gắng rồi sẽ tan biến, sợ rằng nếu không thành công thì mình sẽ ra sao. Mình đã mang theo những nỗi lo đó trong một khoảng thời gian rất dài. Có lẽ nhờ một chút may mắn, nhờ thêm những đêm kiên trì không bỏ cuộc và hơn hết là nhờ một cộng đồng luôn lắng nghe và đồng cảm nên mình mới có thể đi được tới ngày hôm nay. Vì vậy mình hiểu rằng phải sống trong cơn tuyệt vọng như thế nào

2. 1:29

   con người ta mới tự hỏi bản thân một câu hỏi như thế. Trước khi chúng mình đi hết số podcast ngày hôm nay mình muốn các cậu hãy cùng mình vừa theo dõi vừa suy nghĩ xem với cậu thế nào là một cuộc đời rực rỡ nhé. Nếu không là ai thì mình tồn tại có nghĩa gì? Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự thành công được đóng gói và trưng bày mỗi giây. Điều này tạo ra một áp lực vô hình. Nếu bạn không có thành tựu đột phá trước tuổi 30 bạn là kẻ thất bại, là người kém cỏi. Cũng có nhiều bạn nhắn tin tâm sự với mình rằng họ cảm thấy kiệt sức, họ mất đi ngọn lửa nhiệt huyết vì thực tế quá khắc nghiệt. Mỗi ngày đi làm kiếm miếng ăn đã đủ mệt mỏi rồi nhưng khi mở điện thoại ra họ lại thấy bạn bè khoe những chuyến du lịch xa xỉ, những chứng chỉ danh giá, những thăng tiến vượt bậc. Nhìn lại bản thân khoác chiếc áo bạc màu của một nhân viên giao hàng hay một tài xế công nghệ mệt mỏi với ổ bánh mì không trên tay họ thấy đời mình sao mà khốn đốn đến thế. Điều đáng bàn lớn nhất ở đây không phải là sự kém cỏi tự nhận ấy mà chính là sự ngộ nhận về xuất phát điểm. Chúng ta thường so sánh hậu trường đầy lộn xộn của mình với màn trình diễn rực rỡ của người khác. Sự tự ti xuất hiện khi chúng ta mặc định rằng người ta có khả năng còn mình thì không. Chúng ta quên mất rằng mỗi cá nhân là một hệ sinh thái riêng biệt với những giới hạn và nguồn lực khác nhau. Việc không vượt qua kỳ thi đại học mơ ước, không có được công

3. 2:56

   việc trong tầm tay hay bị từ chối trong tình cảm tất cả đều là những va vấp bình thường của cuộc đời nhưng trong mắt của một kẻ đang kiệt quệ chúng trở thành bản án tử cho tương lai. Ta cảm thấy cô độc vì đã từng là một đứa trẻ đầy ước mơ, thấy hạnh phúc ở những điều nhỏ bé nhưng giờ đây màu sắc duy nhất ta nhìn thấy là màu xám xịt của áp lực và sự kỳ vọng. Tại sao chúng ta lại rơi vào vòng xoáy này? Tại sao cứ mãi đau đáu với câu hỏi nếu cả đời không rực rỡ thì sao? Hãy thử bóc tách nó qua ba lăng kính. Thứ nhất hãy cùng bàn về thước đo tiền bạc và quan niệm về cái khổ. Con người nói tiền là thước đo giá trị. Chúng ta học để kiếm tiền, làm để kiếm tiền, dùng tiền để lấp đầy những khiếm khuyết. Theo quan niệm Phật giáo con người vốn dĩ vướng vào tứ khổ sinh, lão, bệnh, tử. Việc sinh ra trong một hoàn cảnh không tự chọn, việc phải già đi, đau đớn vì bệnh tật và mất đi người thân là những quy luật tất yếu. Khi chúng ta không chấp nhận được sự hữu hạn và khổ đau này ta lại càng vật lộn để tìm kiếm một sự rực rỡ giả tạo nhằm che lấp đi sự bất an bên trong. Lăng kính thứ hai liên quan tới tháp nhu cầu Maslow và nỗi sợ vô nghĩa. Nhà tâm lý học Abraham Maslow chỉ ra rằng sau những nhu cầu cơ bản như ăn, ngủ, có một nơi chốn an toàn con người luôn khát khao được công nhận. Trong thời đại này nhu cầu ấy biến tướng thành mong muốn phải trở nên đặc biệt.

4. 4:25

   Tâm lý học hiện đại cũng gọi đây là fear of insignificance, nỗi sợ mình vô nghĩa. Khi ta cảm thấy cuộc đời mình không để lại một dấu ấn gì não bộ sẽ tự tạo áp lực bằng cách thôi thúc ta phải làm điều gì đó lớn lao hơn và thế là hình ảnh cuộc đời rực rỡ xuất hiện như một cách chống lại cảm giác bị lãng quên. Mạng xã hội chính là chất xúc tác khiến nhu cầu này trở nên độc hại. Khi chuẩn mực về sự rực rỡ bị chi phối hoàn toàn bởi ánh nhìn của người khác thay vì sự thấu hiểu chính mình khi mỗi ngày chúng ta liên tục nhìn thấy những câu chuyện thành công, những cuộc đời luôn đầy màu sắc não bộ sẽ rơi vào trạng thái so sánh ngầm. Từ đó chuẩn mực về rực rỡ không còn do bản thân định nghĩa nữa mà dần bị chi phối bởi những gì mà người khác thể hiện. Điều này khiến cho mong muốn được công nhận không chỉ dừng lại ở việc nhu cầu thấu hiểu và được tôn trọng mà còn trượt sang việc chứng minh bản thân bằng thành tựu, danh tiếng hoặc là một điều gì đó khác biệt nổi bật. Lăng kính thứ ba liên quan tới nghịch lý của chủ nghĩa hiện sinh. Jean-Paul Sartre và Albert Camus tin rằng cuộc đời không có ý nghĩa sẵn có. Chúng ta tự do và chính sự tự do đó là một gánh nặng mà ta phải tự tạo ra ý nghĩa. Triết lý hãy sống cho ngày hôm nay của cũng thúc giục chúng ta sống rực rỡ để cảm thấy mình hiện diện có lý do nhưng nghịch lý là càng sống rực rỡ theo tiêu chuẩn bên ngoài ta lại càng thấy mình thiếu hụt vì đủ là một khái niệm không có biên giới.

5. 5:52

   Tuy nhiên chúng ta phải hiểu rằng nếu cuộc đời không rực rỡ theo kiểu ánh hào quang thì nó vẫn có những giá trị cốt lõi mà đôi khi ta đã vô tình bỏ lỡ. Đó chính là giá trị của sự bền bỉ âm thầm. Trong series có một câu nói như thế này Mỗi ngày trôi qua mọi thứ có thể sẽ trở nên dễ dàng hơn một chút nhưng điều khó nhất lại chính là việc ta phải tiếp tục làm nó mỗi ngày. Chính những cố gắng không ngừng nghỉ đó lại là món quà vô giá, là câu chuyện của cuộc đời ta mà chẳng ai có thể sở hữu được. Việc chúng ta nâng cấp bản thân mỗi ngày dù chỉ là 1% đã là một chiến thắng. Ta không nhất thiết phải là Bill Gates khởi nghiệp năm 19 tuổi hay không thể ghi danh vào tạp chí Forbes khi tuổi mới chớm đôi mươi như Jenny Huỳnh. Ấy vậy nhưng mà ta vẫn cứ đi, đi trong sự hoài nghi của người khác, đi cả trong những lúc mình không chắc chắn. Nhưng điều quan trọng chính là ta đã không dừng lại, ta vẫn một mực tiến về phía trước từng chút, từng chút một xây dựng giấc mơ của riêng mình. Hãy thử nhìn vào hình ảnh của những người bán tăm, bán kẹo dạo ngoài đường mà ta thường bắt gặp xem. Mỗi ngày họ lặng lẽ đi qua từng con phố, ghé lại từng người mong nhận được một chút ủng hộ để có bữa cơm qua ngày. Có lẽ trong vô thức có nhiều người xem họ là những kẻ tầm thường. Ấy vậy mà họ vẫn coi đây là một công việc thực sự, một công cụ để đạt được ước mơ dành cho những người mà mình yêu thương.

6. 7:20

   Suốt 34 năm ròng rã có một người đàn ông mù bán tăm đã tích góp được số tiền đủ lớn để xây được căn nhà mơ ước trị giá tới 5 tỷ đồng cho vợ mình. Không chỉ vậy từ những đồng tiền nhỏ bé ấy ông còn có thể chăm lo cho cuộc sống của một gia đình lên tới tám người. Thử nghĩ mà xem mấy ai có thể làm được như vậy. Khi tai nạn cướp đi ánh sáng khỏi ông với nhiều người đó chẳng khác nào là dấu chấm hết cho tất cả. Nhất là với một người từng là trụ cột gia đình thế nhưng từng ngày, từng chút ông vẫn không ngần ngại lăn lộn ngoài đường tiếp tục hành trình kiếm sống, tích góp từng đồng một. Ngày kiếm được ít thì chắt chiu, ngày kiếm được nhiều thì cũng không dám vung phí. Với chúng ta đôi khi chỉ cần một hai năm khó khăn đã đủ khiến bản thân cảm thấy ngột ngạt rồi. Ấy vậy mà đây tới tận 34 năm thử hỏi nỗ lực này không đáng được coi là rực rỡ hay sao? Để sống sót trong vòng xoáy của sự kỳ vọng chúng ta cũng cần những chiến thuật tâm lý cụ thể. Thứ nhất hãy chấp nhận sự bất định. Ta không thể kiểm soát được kết quả, ta chỉ có thể kiểm soát được thái độ của chính bản thân mình. Khi quá gắn bó vào kết quả ta phải đạt được vị trí này, ta phải đạt được mức lương kia, ta đang tự giao chìa khóa hạnh phúc của mình cho ngoại cảnh. Vì vậy hãy tập trung vào quá trình hành động trong khả năng. Thứ hai hãy ngắt kết nối với các tiêu chuẩn mơ hồ. Những thước đo thành công ngoài kia dường như rất hư vô, ngay cả những người bạn cho là ổn định họ cũng có những cuộc chiến ngầm mà chúng ta không thấy.

7. 8:50

   Đừng dùng thước đo của người khác để đo cuộc đời của mình. Tiếp theo đó hãy cố gắng tìm niềm vui trong những sự hoàn thành nhỏ. Nôm na thì là thay vì nhìn về đích đến xa xoi hãy tận hưởng cảm giác hoàn thành một việc nhỏ. Một bác tài xế xe công nghệ sau một ngày dài mệt mỏi vẫn vui vẻ chở miễn phí cho một bệnh nhân nghèo đó chính là khoảnh khắc rực rỡ nhất. Sự trưởng thành đến từ những điều nhỏ nhặt như thế. Và thứ tư chính là xây dựng lòng chắc ẩn cho chính mình. Tự trách móc chỉ làm gánh nặng thêm. Hãy đối xử với chính mình như cách bạn đối xử với một người bạn thân đang gặp khó khăn. Chấp nhận sai lầm, ghi nhận sự nỗ lực hằng ngày là cách gỡ bỏ áp lực tự thân. Dẫu vậy từ đầu tới giờ chúng ta đều nói về việc chấp nhận sự bình thường ấy nhưng đừng nhầm lẫn nó với sự lười biếng hay buông xuôi. Mình tin rằng để thực sự hạnh phúc ta phải có một quyết tâm sắt đá trên con đường mình đã chọn. Hãy luôn nhắc nhở bản thân rằng mình không muốn làm điều gì nửa vời. Nếu ta có ước mơ hãy theo đuổi nó bằng tất cả tâm niệm không phải để chứng minh với thế giới mà là để khi nhìn lại ta không cảm thấy xấu hổ với chính mình. Sự rực rỡ thực sự không nằm ở việc bạn đứng từ đỉnh núi mà nằm ở việc bạn đã leo với tất cả sức bình sinh của mình. Khi bạn sống thật bằng những gì thuộc về mình, không cần dùng mối quan hệ làm bàn đạp, không cần sự hào nhoáng giả tạo đó chính là lúc mà bạn rực rỡ nhất. Thế giới này thích kể về những ngôi sao băng nhưng lại quên mất rằng chính mặt đất bình lặng mới là nơi nuôi dưỡng vạn vật.

8. 10:19

   Một đóa hoa nở ở rừng sâu dù không có ai ngắm nó vẫn đẹp cho chính nó. Bạn sống cuộc đời của mình không phải là một biểu diễn cần khán giả vỗ tay để thấy mình có giá trị cũng giống như câu thoại trong phim Cảm ơn người đã thức cùng tôi. Dù sao thì em cũng đã cố gắng để trở thành một ai đó còn hơn là không là ai cả. Ai đó ở đây không phải là một vĩ nhân mà là một phiên bản tốt hơn của chính bạn ngày hôm qua. Rực rỡ không nhất thiết phải là ánh hào quang trên sân khấu. Pháo hoa chỉ đẹp trong vài phút còn ánh đèn đường lặng lẽ lại soi sáng suốt cả đêm thâu. Nếu ta không thể có một cuộc đời rực rỡ theo cách mà chúng ta muốn hãy làm cho sự bình thường của mình trở nên rực rỡ nhất có thể vì suy cho cùng chúng ta chỉ là những người bình thường nhưng việc sống một cuộc đời bình thường một cách tử tế, kiên cường và yêu thương đã là một kỳ tích giữa nhân gian này rồi phải không? Và đó là tập podcast tuần này. Nếu cảm thấy đồng cảm với những lời chia sẻ này đừng quên nhấn theo dõi kênh và chờ đợi những tập podcast tiếp theo của Vì sao thế nhỉ nhé. Bye.