ReminBlog

Dám Hạnh Phúc: tự lập và chủ động yêu để sống đời viên mãn

Nghe & đọc phiên âm

  1. Hi, xin mình chào các bạn. Chào mừng các bạn đã quay trở lại với Better Version, kênh chia sẻ kiến thức, phát triển toàn diện bản thân qua các cuốn sách hay. Trước đây chúng ta đã từng chia sẻ cuốn sách Dám Bị Ghét, một tác phẩm nói về triết lý Adler của hai tác giả Kishimi Ichiro và Koga Fumitake. Cuốn sách ấy như một nhát cắt thẳng vào những ảo tưởng quen thuộc của con người, rằng ta phải được yêu thích, phải được công nhận, phải trở thành ai đó trong mắt người khác thì mới có giá trị. Hôm nay chúng ta cùng tiến thêm một bước nữa đến với cuốn sách Dám Hạnh Phúc, bản nâng cấp của Dám Bị Ghét. Nếu cái giá phải trả để tự do là Dám Bị Ghét thì cái giá phải trả để hạnh phúc là dám tự lập và dám chủ động yêu thương. Dám Bị Ghét nói với chúng ta rằng mỗi người đều có thể thay đổi, mấu chốt nằm ở chỗ bạn có đủ can đảm để lựa chọn thay đổi hay là không. Khi gặp khó khăn trong cuộc sống, nếu bạn có thể phân chia nhiệm vụ, không cạnh tranh, không tìm kiếm sự công nhận từ người khác thì cho dù có bị ghét bỏ bạn vẫn có thể sống một cuộc đời tự do và vững vàng. Thế nhưng tự do ấy mới chỉ là điểm khởi đầu. Dám Hạnh Phúc chính là tấm bản đồ dẫn bạn từ vùng đất của

  2. tự do cá nhân tiến tới hạnh phúc tối thượng của đời người, một hạnh phúc được kiến tạo trong sự kết nối. Nếu tự do là thoát ra khỏi nhà tù của kỳ vọng từ người khác và vào người khác thì hạnh phúc là chủ động bước vào thế giới với một trái tim biết yêu thương. Vậy nhưng yêu thương thực sự đó là gì? Triết lý Adler đưa ra một tiền quyết rạch ròi rằng bạn phải là một cá thể tự lập trước đã. Cuốn sách này sẽ dẫn dắt chúng ta trên hành trình kép ấy, học cách tự lập thực sự và học cách chủ động yêu thương thực sự. Đây chính là hai trụ cột căn bản để kiến tạo một đời sống hạnh phúc bền vững. Ở đó chúng ta không chỉ dám bị ghét mà còn dám yêu, không chỉ dám khác biệt mà còn dám hòa hợp. Nếu bạn muốn xây dựng cho mình nền tảng để sống một cuộc đời hạnh phúc đích thực, sâu sắc và kiến tạo thì những triết lý của Adler trong cuốn sách này có thể dẫn lối bạn đến vùng đất ấy. Rồi, bây giờ mời bạn cùng lắng nghe một chia sẻ của Better Version mang tên Cái Giá Phải Trả Để Hạnh Phúc Là Dám Tự Lập Và Dám Chủ Động Yêu qua cuốn sách nổi tiếng Dám Hạnh Phúc. Thế nào mới là tự lập thực sự?

  3. Adler cho rằng tự lập là biểu hiện của tình yêu, cũng là nền tảng của tình yêu. Muốn học cách yêu thương đúng nghĩa trước hết con người phải học cách tự lập. Nhiều người có thể nói tôi đã tự lập từ lâu rồi, tôi đã đi làm kiếm tiền nuôi sống bản thân và gia đình. Như vậy chẳng phải là tự lập sao? Nhưng theo quan điểm của Adler, tự lập không đơn thuần là vấn đề kinh tế, tự lập thực sự là một cuộc cách mạng nội tâm. Đó là vấn đề về thái độ sống, về góc nhìn tư duy, về lăng kính mà qua đó bạn nhìn nhận cuộc đời và bản thân mình như thế nào. Một người dù kiếm được rất nhiều tiền nhưng mỗi khi thất bại hoặc gặp điều không như ý lại quy trách nhiệm cho hoàn cảnh, người khác và cho rằng bản thân mình không có vấn đề gì cả thì đó chưa phải là tự lập. Một người luôn bận tâm đến ánh nhìn của người khác, lấy sự công nhận bên ngoài làm thước đo giá trị của bản thân thì đó cũng không phải là tự lập. Hay nếu vẫn còn sống trong so sánh hơn thua, dùng người khác làm tấm gương để xác định mình đang đứng ở đâu thì nội tâm ấy vẫn còn lệ thuộc. Vậy như thế nào mới là tự lập thực sự? Một người tự lập thực sự cần phải học cách hội tụ đầy đủ ba yếu tố như sau. Đầu tiên đó là giải phóng bản thân khỏi tư duy đổ lỗi cho quá khứ.

  4. Bản năng của con người đó là tìm mọi nguyên nhân cho mọi vấn đề. Khi cảm thấy bất an hay thất bại thay vì đối mặt với trách nhiệm thuộc về mình ta thường tìm đến quá khứ để có một lời giải thích hoặc là một lời biện minh. Ví dụ, tôi không dám yêu vì từng bị tổn thương. Tôi bi quan vì lớn lên trong gia đình bất hạnh. Tôi nóng tính là do từ nhỏ sống trong môi trường áp lực. Đây chính là thuyết nguyên nhân, dùng những trải nghiệm cũ để biện minh cho sự bất lực hiện tại. Tuy nhiên Adler đưa ra một quan điểm mang tính cách mạng rằng quá khứ theo nghĩa khách quan và tuyệt đối là không tồn tại. Những gì ta gọi là quá khứ thực chất là những câu chuyện được chính hiện tại của chúng ta lựa chọn và biên tập lại. Nói cách khác không phải quá cứ định hình hiện tại mà cách bạn sống ở hiện tại bây giờ mới quyết định bạn sẽ níu lại quá cứ nào và giải thích nó ra làm sao. Trong sách có kể câu chuyện về một người đàn ông luôn tin thế giới thật nguy hiểm. Anh nhớ mãi ký ức bị chó cắn hồi nhỏ. Anh đứng yên khi con chó xông đến, còn mấy đứa bạn thì bỏ chạy để lại anh một mình. Kết quả là anh đã bị thương. Ký ức này càng củng cố niềm tin trong anh thế giới bên ngoài kia không an toàn. Nhưng khi được tư vấn tâm lý anh mới nhớ ra một chi tiết then chốt đã bị lãng quên.

  5. Đó là sau khi bị cắn có một người lạ tốt bụng dừng xe lại và đưa anh đến bệnh viện. Từ đó anh bắt đầu tin rằng thế giới bên ngoài là an toàn và tốt đẹp. Điều này chứng minh rằng chúng ta không nhớ toàn bộ sự thật mà chỉ trích xuất những mảnh ký ức phù hợp với câu chuyện hiện tại của mình. Nếu ta muốn tin mình là nạn nhân bất lực ta sẽ chỉ nhớ những lần bị phản bội, bị làm tổn thương. Nhưng nếu ta quyết định trở thành người chủ động thay đổi ta sẽ tìm thấy trong ký ức có những khoảnh khắc được giúp đỡ và những bài học về sức mạnh. Chúng ta mới thực sự bắt đầu chịu trách nhiệm cho cuộc đời mình ở hiện tại. Và đây cũng là bước đầu tiên để trở thành người tự lập. Nếu có thể tốt nhất ngay từ hôm nay thay vì hỏi quá khứ đã làm gì tôi, chúng ta hãy tự phản tư xem tôi có đang sử dụng quá khứ nào để biện minh cho sự dừng lại của mình ngày hôm nay không. Tự lập không có nghĩa là phủ nhận quá khứ mà là để nó không trở thành cái cớ để bạn không lựa chọn thay đổi. Rồi, sau khi thoát khỏi cái bẫy của quá khứ bước thứ hai để tự lập đó chính là lựa chọn thay đổi bằng cách xác định một mục đích có định hướng đúng đắn. Thay vì dằn vặt với câu hỏi hướng về nguyên nhân luận tại sao lại thế, tại sao chuyện này xảy ra với tôi? Adler mời gọi bạn chuyển sang một câu hỏi mang tính mục đích luận.

  6. Vậy thì bây giờ tôi phải làm gì? Để giúp chúng ta dễ hình dung về sự lựa chọn tư duy này Adler đưa ra một hình ảnh rất sinh động đó là chiếc lăng kính ba mặt. Hãy tưởng tượng mỗi khi gặp khó khăn chúng ta đều cầm trên tay một chiếc lăng kính vô hình để nhìn vào vấn đề của mình. Chiếc lăng kính ấy có ba mặt. Mặt thứ nhất in dòng chữ người khác đáng ghét. Khi nhìn qua mặt này tầm nhìn của chúng ta sẽ chỉ tập trung vào những lỗi lầm, sự bất công hay tính xấu của người khác. Mặt thứ hai thì khắc dòng chữ bản thân tôi đáng thương. Xoay sang mặt này chúng ta sẽ chỉ thấy một hình ảnh đầy bất hạnh, thiệt thòi của chính mình. Lúc này chúng ta sẽ tìm kiếm sự đồng cảm, an ủi từ việc than vãn với người khác. Mặt thứ ba, mặt thường bị lãng quên nhất với câu hỏi bây giờ tôi phải làm gì? Thói quen của chúng ta là thường xoay qua xoay lại giữa hai mặt đầu tiên vì kể lể vì một ông sếp độc đoán hay than vãn về một cuộc đời bất công mang lại cảm giác nhẹ nhõm tạm thời vì nó chuyển dịch trách nhiệm sang người khác và hoàn cảnh. Chúng ta trở thành nạn nhân, một vị trí tuy đau khổ nhưng lại an toàn vì không đòi hỏi bản thân mình phải thay đổi. Tuy nhiên Adler đã chỉ ra rằng sự đắm chìm trong người khác đáng ghét và bản thân đáng thương chỉ là một vòng tròn bế tắc.

  7. Nó giống như việc bạn ngồi lại hiện trường vụ tai nạn chỉ tranh cãi xem lỗi này thuộc về ai mà không chịu bước đi để tiếp tục hành trình của mình. Sức mạnh giải phóng thực sự nằm ở việc bạn chủ động xoay lăng kính về mặt thứ ba. Khi bạn bắt đầu tìm kiếm những bước đi cụ thể, những giải pháp khả thi ngay trong hiện tại lúc này bạn đang thực hiện một bước ngoặt triết lý từ nguyên nhân luận sang mục đích luận. Bạn không còn bận tâm tới quá khứ và người khác nữa mà bắt đầu hỏi rằng với mục đích sống tốt hơn bây giờ tôi có thể chọn hành động gì? Và rồi yếu tố cuối cùng để bạn có thể tự lập hoàn toàn đó là coi trọng hợp tác ngang hàng thay vì cạnh tranh theo chiều dọc. Adler khuyên chúng ta rằng hãy sống với một ý thức mọi người đều là bạn đồng hành của tôi. Tâm lý học phân chia quan hệ giữa người với người thành quan hệ dọc và quan hệ ngang. Trong quan hệ dọc thường có sự khác biệt về quyền lực, vị trí cao thấp, trên dưới hơn thua. Lại quan hệ nhân sinh này thường mang tính chất tấn công và cạnh tranh đối địch. Còn mối quan hệ ngang đó là tôn trọng bình đẳng, hợp tác lẫn nhau, không cạnh tranh với bất kỳ ai, cũng không tồn tại tâm lý thắng thua. Adler phát hiện ra rằng những người khi sống với tâm thế dọc sẽ thường dễ rơi vào một chuỗi hành vi vấn đề gồm năm giai đoạn.

  8. Giai đoạn thứ nhất là mọi điều để được người có quyền lực hơn khen ngợi, tán dương và khẳng định. Ví dụ trẻ con muốn thể hiện tốt để được cha mẹ khen, nhân viên khú núm thuận theo lãnh đạo làm thêm giờ vô điều kiện. Giai đoạn thứ hai đó là nếu không thể giành được sự khen ngợi hoặc yêu ái của người có quyền lực thì tìm cách thu hút sự chú ý. Ví dụ một số đứa trẻ sẽ trở nên ngỗ nghịch để cha mẹ chú ý tới chúng. Giai đoạn số ba, nếu không được chú ý thì trở nên đối đầu, thách thức người có quyền lực để chứng minh tôi không yếu thế. Giai đoạn số bốn, khi thất bại trong đấu tranh thì phát sinh hành vi làm tổn thương hoặc khiến đối phương thất vọng như một hình thức trả đũa. Ví dụ cố tình làm những điều đối phương ghét, thậm chí là làm hại chính mình. Giai đoạn cuối cùng, khi đã làm tất cả mọi thứ mà vẫn không nhận được sự chú ý của người có quyền lực hơn thì người ở vị trí thấp hơn sẽ từ bỏ, hoàn toàn không hành động nữa mặc kệ tất cả để chứng minh sự bất lực và thất vọng của mình. Thực chất người sống ở quan hệ dọc luôn muốn thông qua việc tranh giành địa vị, đặc biệt trong lòng người khác để có được cảm giác thuộc về. Chính vì thế con người rất thích được khen, ghét bị chê, mong được sự công nhận, sợ bị từ chối.

  9. Adler đặc biệt phản đối cái gọi là khen ngợi và phê bình. Bản chất của khen ngợi và phê bình đều là đánh giá của một người có năng lực đối với một người không có năng lực. Như vậy hai người tự nhiên đã có sự phân biệt cao thấp, quan hệ dọc sẽ hình thành. Nếu mục đích là một việc của chúng ta là để giành được nhiều lời khen ngợi hoặc tránh lời phê bình của người khác bạn sẽ vô thức rơi vào vòng xoáy cạnh tranh bất tận. Vậy làm sao để thoát khỏi hố đen này? Cách tốt nhất đó là giữ mối quan hệ ngang hàng với tất cả mọi người. Nhiều người hỏi rằng trong công việc tôi có chức vụ thấp hơn, trong xã hội vai vế của tôi thấp hơn, trong gia đình tôi là bề dưới, làm sao có thể trở nên ngang hàng với họ? Thực ra ngang hay dọc không nằm ở chức vụ cao thấp hay vai vế của bạn mà nằm ở cách bạn nhận thức. Giữ một mối quan hệ ngang hàng không phải là cố gắng để có được vị trí bằng nhau mà là giữ cho nhận thức ngang hàng với nhau. Tức là bạn không tìm kiếm sự thừa nhận của người khác nữa mà tiền hành tự thừa nhận bản thân, nắm chặt quyền đánh giá chính mình trong tay. Lúc ấy cho dù bạn đang ở trong mối quan hệ dọc thì cũng sẽ không rơi vào vòng xoáy cạnh tranh bất tận với người khác. Ở đây có một điều cần lưu ý rằng là chính mình trong mối quan hệ hàng ngang không phải là trở nên khác biệt với người khác.

  10. Khi muốn tỏ ra khác biệt chúng ta cần một đối tượng để so sánh để khiến bản thân trở nên nổi bật hơn. Lúc này vô tình ta vẫn ở trong mối quan he dọc. Ngoài những nấc thang quyền lực truyền thống mình còn nhận ra rằng xã hội hiện đại đã xuất hiện những hệ tọa độ dọc tinh vi hơn nữa như là số lượt thích trên mạng xã hội, nhãn hiệu đẳng cấp của thương hiệu tiêu dùng, thậm chí là cuộc cạnh tranh vô hình trong đường đua tối ưu hóa bản thân, xem ai kỷ luật hơn, xem ai thông thái hơn. Chúng ta có thể không còn theo đuổi lời khen của cha mẹ, của cấp trên nhưng lại có thể ra vào sự khao khát công nhận đối với lượt tương tác, nhãn mác hay một kiểu nhân cách cao cấp tinh vi hơn nào đó. Là chính mình, đơn giản là chân thành với bản thân, chấp nhận mọi điều, cả những điều không hoàn hảo ở mình. Ta cũng không còn tìm kiếm đánh giá và sự thừa nhận từ bên ngoài, không còn cảm giác trên dưới, không còn hơn thua, không còn muốn chứng minh, không còn mong nổi bật, cũng không cần bạn đánh giá tôi để tôi biết mình là ai. Mà ta có một hệ giá trị của riêng mình để nhận định và lựa chọn hành động phù hợp với bản thân. Sau đó tìm thấy giá trị độc đáo của riêng tôi. Lúc này người khác làm gì, nói thế nào cũng sẽ không làm chúng ta bối rối nữa, không tức giận cũng không đau khổ. Tóm lại tự lập thực sự là khi bạn thôi dùng quá cứ để

  11. biện minh, thôi lấy người khác để làm thước đo, thôi dùng lời khen chê hay sự công nhận làm nền tảng tự tôn. Khi ấy giá trị của bạn không còn do hoàn cảnh hay ảnh nhìn bên ngoài quyết định nữa mà được xây dựng từ sự tự nhận thức và trách nhiệm sống của chính bạn trong từng lựa hiện tại. Hạnh phúc thực sự đó là từ tự lập đến chủ động yêu. Xây dựng sự tự lập thực sự từ bên trong là nền móng vững chắc, cũng là cánh cửa để dẫn chúng ta bước vào thế giới rộng lớn, sâu sắc hơn, thế giới của tình yêu chủ động. Khi một người chưa thể tự lập, giá trị của bản thân dễ bị dao động theo lời khen chê, hạnh phúc của chính mình phụ thuộc vào sự đối xử của người khác. Trong trạng thái đó, họ vô thức tìm kiếm một ai đó để hoàn thiện hay cứu rỗi mình khỏi cảm giác thiếu hụt ở bên trong. Vì vậy, mọi hành động yêu thương đều có nguy cơ trở thành một giao dịch ngầm. Tôi cho bạn tình yêu và bạn phải cho tôi sự an toàn, giá trị và ý nghĩa mà tôi đang thiếu. Đó không phải là tình yêu, đó là sự phụ thuộc có điều kiện. Chỉ khi đã tự đứng vững, bạn mới có khả năng cho đi mà không đòi hỏi sự đền đáp. Bạn yêu không phải vì bạn cần người đó, mà vì bạn biết rằng

  12. mình có thể chủ động lựa chọn yêu. Vậy thế nào là chủ động yêu? Nhiều người khao khát được yêu, rất thích cảm giác được đối phương yêu thương, chăm sóc, quan tâm, chiều chuộng, nghe lời mình. Chính bởi thế trong mối quan hệ thân mật, họ luôn cần câu hỏi xác nhận liệu anh ấy hay cô ấy có yêu mình không? Hoặc sợ đối phương thay lòng đổi dạ. Điều này thực chất là đặt bản thân vào vị trí thụ động. Tình yêu thực chất đó là một nhiệm vụ của bạn, một chủ đề của bạn. Đối phương yêu bạn hay không và nỗi tình yêu của bạn ra sao, đối xử với bạn như thế nào đều là nhiệm vụ, là chủ đề của đối phương. Bạn không thể kiểm soát, cũng không nên can thiệp. Vì vậy, phân tách nhiệm vụ trong mối quan hệ thân thiết là bước căn bản để bạn biết yêu thực sự. Bạn chỉ cần tập trung vào nhiệm vụ của mình, đó là lựa chọn, tin tưởng, tôn trọng đối phương và sẵn sàng cho đi. Nhưng mà chủ động yêu không có nghĩa là bạn có thể chấp nhận mọi tổn thương hay ở lại trong một mối quan hệ độc hại. Mà chủ động yêu là chủ động xây dựng một nhân cách tự lập khi yêu. Tức là bạn luôn biết rõ mình muốn trở thành người như thế nào trong mối quan hệ này. Bạn chủ động chọn yêu bằng sự chân thành của mình, chọn cư xử bằng phẩm giá của mình, chọn đóng góp vào mối quan hệ bằng thiện ý của bạn.

  13. Bất kể là đối phương phản hồi ra làm sao, khi đó tình yêu không còn mang trong mình nỗi sợ hãi mất mát hay nỗi buồn khổ vì không được đáp ứng, mà là một hành động thể hiện con người bạn muốn trở thành. Khi thực sự tự lập, bạn cũng có đủ dũng khí để rời đi nếu như mối quan hệ ấy không còn mang tính cùng trưởng thành và tôn trọng ngang hàng nữa. Bởi vì bạn không yêu để được giữ lại mà bạn yêu vì đó là cách bạn chọn sống. Vì chủ động yêu như thế này đòi hỏi bạn phải có dũng khí. Dũng khí từ bỏ vị trí cái tôi trung tâm của chính bạn. Trong sách đề cập đến một ví dụ, một cậu bé sợ bóng tối, mỗi tối khi mẹ tắt đèn rời đi, cậu bé liền khóc lóc ăn vạ. Mẹ quay lại hỏi vì sao, cậu nói vì tối quá. Nhưng chỉ khi mẹ ở lại, cậu mới lập tức nín khóc. Thực ra điều cậu sợ không phải là bóng tối mà là mẹ rời đi. Cậu dùng sự yếu đuối của mình bằng tiếng khóc, những lần gào thét, không chịu ngủ chỉ để giữ mẹ ở bên. Trên thực tế, người lớn cũng sử dụng cách tương tự để kiểm soát người khác. Anh vì em mà mất hết tất cả, sao em có thể rời bỏ anh? Bố mẹ vì con vất vả cả đời, sao con không nghe lời bố mẹ? Thực chất những điều này đều là sự chi phối và kiểm soát tình cảm. Mà ở đâu còn kiểm soát, còn can thiệp, ở đó người ấy vẫn

  14. đắm chìm trong cái tôi tự luyến toàn năng. Một dũng khí bước ra khỏi vị trí cái tôi trung tâm nghĩa là bạn chấp nhận người kia không tồn tại để đáp ứng nhu cầu cảm xúc của bạn. Họ là một cá thể độc lập, có tự do, có nhiệm vụ, có lựa chọn riêng. Khi thật sự hiểu điều này, những người yêu nhau sẽ thôi dùng sự yếu đuối hoặc vị thế trên cơ trong mối quan hệ để thao túng, thôi dùng tổn thương để ràng buộc. Lúc đó hai con người không còn đối diện nhau trong cuộc đấu tranh ngầm về quyền lực cảm xúc mà đứng cạnh nhau như những người bạn đồng hành, cùng tự do, cùng chịu trách nhiệm, cùng hướng về một đời sống có ý nghĩa. Thực chất nhìn sâu hơn, tình yêu đôi lứa là cơ hội để bạn học cách thoát khỏi cái tôi trung tâm của mình. Và điều kỳ diệu đó là khi bạn học được bài học từ bỏ cái tôi trung tâm trong tình yêu đôi lứa, bạn đang thực sự rèn luyện một tư duy mới. Tư duy ấy một khi đã hình thành sẽ không tự giới hạn trong mối quan hệ lãng mạn mà tự nhiên lan tỏa ra cách bạn nhìn nhận tất cả các mối quan hệ khác. Đây là một cuộc chuyển đổi chủ ngữ mang tính cách mạng trong đời sống tinh thần từ tôi sang chúng ta. Từ trạng thái hạnh phúc chỉ xoay quanh sự thỏa mãn cá nhân sang trạng thái hạnh phúc được tìm thấy trong sự kết nối và đóng góp cho chúng ta. Và chúng ta ấy không chỉ giới hạn giữa hai người yêu nhau, nó

  15. có thể mở rộng ra gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm, những người xa lạ, thậm chí là những con người khác văn hóa, khác quốc gia. Khi bạn thôi đặt mình ở vị trí trung tâm, thế giới không còn là nơi để bạn tìm kiếm sự công nhận mà trở thành không gian để bạn trải nghiệm và đóng góp cho cộng đồng. Theo nghĩa này, tình yêu có thể mở rộng vô hạn. Bạn yêu thế giới, yêu vạn vật trong vũ trụ này. Nó trở thành một thái độ sống một cách hiện hữu như là một phần của toàn thể giữa đời. Và khi đạt đến trạng thái ấy, bạn bắt đầu trải nghiệm điều mà Adler gọi đó là cảm giác cộng đồng. Cảm giác này cho bạn bước tới điểm cuối cùng chính là hạnh phúc tối thượng của đời người. Với niềm hạnh phúc này, bạn sẽ nhìn nhận người khác, bất kỳ ai nếu như một người bạn đồng hành và bạn có thể quan tâm chân thành đến hạnh phúc của họ. Lúc này người hàng xóm khó tính không còn là kẻ phiền toái, đồng nghiệp cạnh tranh không còn là đối thủ phải hạ gục, người khiến bạn tổn thương không còn là kẻ khiến bạn đem lòng oán hận. Đây không phải là mệnh lệnh đạo đức bắt bạn phải yêu tất cả mọi người mà là bạn tin rằng sự tồn tại của mình có ý nghĩa đối với người khác. Bạn bắt đầu nhìn thấy sợi dây kết nối vô hình giữa mình và những người xung quanh. Từ đó bạn sống trọn vẹn cho hiện tại, tin tưởng, tôn trọng, sẵn

  16. sàng cống hiến, sẵn sàng cho đi. Nhưng bạn cũng không can thiệp, cũng không bị ảnh hưởng bởi những phần chưa tự lập, chưa trưởng thành ở người khác. Hạnh phúc tối thượng là thứ hạnh phúc bền vững, không bị dao động bởi ngoại cảnh, là thứ cảm giác an toàn sâu sắc khi bạn biết mình vừa độc lập vừa thuộc về. Bạn thuộc về một mối quan hệ, một gia đình, một cộng đồng là cả nhân loại rộng hơn là cả vũ trụ. Không phải vì bạn bị buộc phải thế mà vì bạn tự nguyện chọn lựa kết nối và đóng góp từ vị thế của một người tự do, tự lập. Chính sự dám tự lập, dám chủ động yêu như thế này sẽ giúp bạn hạnh phúc thực sự. Cuốn sách khép lại với một thông điệp giản dị mà sâu sắc. Thế giới rất đơn giản, cuộc đời cũng vậy. Sự phức tạp mà chúng ta thấy phần lớn được tạo ra bởi những nỗi sợ, những tính toán và những bức tường ngăn cách do chính ta dàn dựng. Khi bạn dám thực hiện cuộc cách mạng nội tâm để tự lập và dám mở lòng ra để yêu thương chủ động, những bức tường ấy sẽ hạ xuống. Lúc đó bạn sẽ thấy một thế giới đơn giản để sống và một cuộc đời giản dị để hạnh phúc. Một đời người mà mỗi ngày là một cơ hội để lựa chọn trở thành con người bạn muốn và cùng đồng hành với những người khác trên hành trình ấy.

  17. Hạnh phúc vì vậy không phải thứ bạn tìm thấy ở cuối con đường. Nó là những bước chân bạn dám bước đi trên trải nghiệm thú vị này. Bước đi bằng sự tự chủ của mình và bước đi bên cạnh người khác bằng một trái tim chủ động. Khi bạn có thể tự lập mà không cô lập, yêu thương mà không lệ thuộc, đóng góp mà không mong cầu hồi đáp, ấy là lúc tự do nở hoa thành hạnh phúc viên mãn. Chúc cho niềm vui, hạnh phúc đó nở hoa trong trái tim bạn. Video này mình xin khép lại tại đây. Cảm ơn bạn đã lắng nghe. Nếu bạn cảm thấy video này có ích, hãy chia sẻ tới những người cần nó. Đừng quên tặng mình một nút like, nhấn nút đăng ký, mở nút chuông thông báo để đón xem những video mới nhất mỗi tuần. Cảm ơn bạn và hẹn gặp lại các bạn ở những video tiếp theo.

Nguồn

Chủ sở hữu nội dung muốn gỡ bài? Liên hệ [email protected] — gỡ trong 24h.

Từ Dám Bị Ghét đến Dám Hạnh Phúc

Nếu "Dám Bị Ghét" dạy chúng ta cách thoát khỏi gông cùm của sự công nhận từ người khác để sống tự do, thì "Dám Hạnh Phúc" - cuốn sách tiếp theo trong series triết lý Adler của Kishimi Ichiro và Koga Fumitake - đưa ra một bước tiến xa hơn: tự do mới chỉ là điểm khởi đầu, còn đích đến cuối cùng là hạnh phúc được kiến tạo từ sự kết nối thật sự với người khác. Theo tập podcast #164 của Better Version, cái giá để có được hạnh phúc ấy nằm ở hai chữ: tự lập và chủ động yêu.

Nghe tưởng đơn giản, nhưng Adler đặt ra một tiền đề rạch ròi: muốn yêu thương đúng nghĩa, con người phải tự lập trước đã. Và tự lập, theo ông, không phải là chuyện cơm áo gạo tiền mà là một cuộc cách mạng nội tâm thật sự.

Tự lập thực sự là gì?

Nhiều người lầm tưởng mình đã tự lập vì tự kiếm tiền nuôi thân, nhưng Adler chỉ ra rằng tự lập là vấn đề thuộc về góc nhìn và thái độ sống, gồm ba yếu tố cốt lõi.

Thứ nhất là thoát khỏi tư duy đổ lỗi cho quá khứ. Adler cho rằng quá khứ "khách quan, tuyệt đối" không tồn tại - nó chỉ là những mảnh ký ức được hiện tại của ta lựa chọn và biên tập lại để phù hợp với câu chuyện ta muốn tin. Câu chuyện về người đàn ông sợ thế giới vì từng bị chó cắn, nhưng quên mất chi tiết mình đã được một người lạ tốt bụng cứu giúp, là minh chứng rõ nét: ta nhớ những gì phục vụ cho niềm tin hiện tại của mình.

Thứ hai là chuyển từ tư duy "tại sao chuyện này xảy ra với tôi" sang "bây giờ tôi phải làm gì". Adler ví điều này như một chiếc lăng kính ba mặt: mặt "người khác đáng ghét", mặt "bản thân đáng thương", và mặt thứ ba thường bị bỏ quên nhất - mặt hành động. Hai mặt đầu mang lại cảm giác an toàn giả tạo vì đẩy trách nhiệm sang người khác, còn mặt thứ ba mới là nơi sự thay đổi thực sự bắt đầu.

Thứ ba là coi trọng quan hệ ngang hàng thay vì quan hệ dọc đầy cạnh tranh, hơn thua. Người sống trong tâm thế dọc dễ rơi vào vòng xoáy tìm kiếm sự khen ngợi, rồi gây chú ý, rồi đối đầu, rồi trả đũa, và cuối cùng là buông bỏ trong tuyệt vọng. Adler đặc biệt phản đối cả khen ngợi và phê bình vì cả hai đều ngầm thiết lập một quan hệ trên - dưới. Giải pháp không nằm ở việc đổi vị trí chức vụ, mà ở nhận thức: thôi tìm sự thừa nhận từ bên ngoài, tự mình nắm quyền đánh giá chính mình.

Chủ động yêu - bước tiếp theo sau tự lập

Khi chưa tự lập, con người dễ biến tình yêu thành một giao dịch ngầm: "tôi cho bạn tình yêu, bạn phải cho tôi sự an toàn mà tôi đang thiếu". Đó không phải là yêu, mà là sự phụ thuộc có điều kiện.

Chủ động yêu, theo Adler, là nhận ra rằng việc đối phương yêu mình hay không là "nhiệm vụ" của họ, mình không thể kiểm soát. Phần của mình chỉ là lựa chọn tin tưởng, tôn trọng và sẵn sàng cho đi, bất kể phản hồi ra sao. Điều này đòi hỏi dũng khí bước ra khỏi vị trí "cái tôi trung tâm" - như hình ảnh cậu bé sợ bóng tối trong sách, thực chất không sợ tối mà sợ mẹ rời đi, nên dùng tiếng khóc để kiểm soát mẹ. Người lớn cũng vậy, vẫn thường dùng sự yếu đuối hay tổn thương để ràng buộc người mình yêu.

Khi học được cách từ bỏ cái tôi trung tâm trong tình yêu đôi lứa, tư duy ấy sẽ lan sang mọi mối quan hệ khác - từ gia đình, bạn bè đến người xa lạ. Đó là một "cuộc chuyển đổi chủ ngữ" từ "tôi" sang "chúng ta", và đích đến cuối cùng là điều Adler gọi là cảm giác cộng đồng - nền tảng của hạnh phúc tối thượng.

Điểm chính

  • Tự lập không phải vấn đề kinh tế mà là cuộc cách mạng nội tâm, gồm ba yếu tố: thoát khỏi đổ lỗi quá khứ, chuyển sang tư duy mục đích ("bây giờ tôi phải làm gì"), và xây dựng quan hệ ngang hàng thay vì cạnh tranh theo chiều dọc
  • Quá khứ không tồn tại một cách khách quan, nó là câu chuyện được hiện tại của ta biên tập lại để phục vụ niềm tin ta đang chọn
  • Khen ngợi và phê bình đều ngầm tạo ra quan hệ trên - dưới; muốn thoát cạnh tranh bất tận cần tự thừa nhận bản thân thay vì tìm sự công nhận bên ngoài
  • Chủ động yêu là phân tách rõ nhiệm vụ: mình chỉ chịu trách nhiệm cho sự chân thành và lựa chọn của mình, không kiểm soát cảm xúc của đối phương
  • Từ bỏ "cái tôi trung tâm" trong tình yêu là bài học để mở rộng ra cảm giác cộng đồng, nền tảng của hạnh phúc bền vững không phụ thuộc ngoại cảnh

Nguồn

Chia sẻ bởi Better Version, dựa trên cuốn sách "Dám Hạnh Phúc" của Kishimi Ichiro và Koga Fumitake. Link gốc: https://podcasters.spotify.com/pod/show/better-version/episodes/164-Ci-gi--hnh-phc-l-dm-t-lp-v-dm-ch-ng-yu--Sch-Dm-Hnh-Phc--Better-Version-e3h48nq

Nếu bạn muốn lưu lại những bài học quý như thế này mỗi khi nghe podcast hay xem một buổi chia sẻ, Remin có thể giúp bạn ghi âm và tóm tắt lại nhanh gọn để xem lại bất cứ lúc nào. Trải nghiệm ngay tại /